LEERDAM - Houdt glas van de fanfare? Achter de kerk in Leerdam steken kleine glazen monstertjes hun tong uit naar de Glasblazers. Sweet Caroline? Niet tijdens Glas Leeft!, alsjeblieft. Deze eigenwijze beesten - rare grote ogen en felle kleuren - hebben liever iets punkiers.

Op de zaterdag van het glasfestival loopt de binnenstad vol. Het is een vrolijke chaos: hier een marktkraampje met huisgemaakte Turkse pizza’s, daar een glasblazer die voor het oog van een enthousiast publiek een beker draait. Vrouwen in traditionele klederdracht lopen op stelten langs de kerk, grote tourgroepen wringen zich in een tuin met uraniumglas - en een stukje terug staat de Mariakerk open voor Open Monumentendag, die óók die dag plaatsvindt.

Het lijkt wel magie. Niet alleen de wijze waarop Leerdam ruimte biedt aan zoveel vormen van de lokale cultuur, maar ook gewoon dat glas, dat op allerlei manieren vorm krijgt.

Bijzondere vormen
Technieken? Daar zijn er veel van. Ze brengen allemaal iets anders met zich mee. “Elk werk dat hier staat heeft een eigen karakter, elke kunstenaar legt zijn ziel en zaligheid erin”, zegt Patricia Overdam, curator van de glastentoonstelling in de Grote Kerk. 

Haar eigen unieke karakter staat er ook: een mensfiguur met grote horens van glas, die zichzelf aankijkt in de spiegel. Een zondebok. “Ik lever graag commentaar op de hedendaagse maatschappij”, zegt ze. Het bordje bij het kunstwerk roept op tot reflectie “over een samenleving waarin polarisatie en verwijten de plaats innemen van dialoog”.

Oude ambachten
De meeste andere glaskunstwerken in de kerk leggen hun ambities elders. “Brigitte Kleyn-Altenburger is 83, 84 jaar oud. Het werk dat zij doet wordt bijna niet meer gedaan”, wijst Overdam. 

Op de glazen vazen - kelken? Kommen? Lastig te zeggen - staan prachtig gedetailleerde etsen van paarden, een zon, een bloem. (Het is moeilijk niet even te denken aan Museum Gouda, waar het werk staat van een feministische glasetser die vond dat meer vrouwen het vak in moesten gaan. Met hun delicate vingers waren ze immers uiterst geschikt.)

Verderop hangen bloemen aan een lang koord vanuit het dak. Nee, wacht. ‘Ruggenwervels’, staat er bij. Werk van Bert Sterk, die “zijn inspiratie uit de natuur haalt”. Een nabijgelegen schelp is donkerpaars met witte bloesems - het creëert een lichteffect binnenin, waarbij het paars donkere schaduwen opwerpt.

Passie (en veel uitleg)
Wie zich tussen de bezoekers perst, hoort voorspelbaar maar begrijpelijk gemompel - zo prachtig! Zo chique! - en gepassioneerde kunstenaars die duidelijk uren kunnen oreren over hun werk.

Aanlokkelijk om er even naast te staan, om iets mee te krijgen over hoe de ijzeren nietjes in de glazen harten van Thérèse Bouwens de temperatuur in het hart beïnvloeden tijdens het bakken. Wat precies? Geen idee. Maar een beetje magisch is het wel.

De hitte stijgt naar boven, krijg ik mee. Deels daarom wordt de basis van het hart - “de solide kern, waar je voor op staat in de ochtend” -  zo dik en stevig, terwijl er boven een fragiele bolling ontstaat. “Hierboven leven je dromen”, zegt Bouwens beslist.

Soms is het glas ook gewoon ongecompliceerd mooi. De vazen van Bart Rentmeester, met hun matglaspatronen. Of de zeer precies geslepen brokken ruw glas van Josée Bastiaenen. “Ik wil ze opeten”, mompelt de beste vriendin van ondergetekende. Het lijken net gummybeertjes.

Paddenstoeltjes van glas
Het zijn stuk voor stuk grootse kunststukken, flinke voorwerpen, dingen die je in de woonkamer zet en je gedwongen voelt om ‘u’ tegen te zeggen. Achter de kerk, tegenover de glasmonstertjes, doet Paulina Verzijden het kleinere werk. Haar glunderende man Hans Rohlof kan zich er niet van weerhouden om iedereen te vertellen over haar “paddenstoelen”.

Met recht, overigens. Verzijden wurmt kleine kleurrijke tafereeltjes in de compacte glasdruppels. “Met de zogenoemde implosietechniek”, vertelt Rohlof enthousiast. “Ze brengt een kleur in het glas, die neemt de vorm aan van een paddenstoel." 

Verzijden is zelf nuchter. Ze zit achterin, achter een soort ‘vuurgeweer’ waar een grote steekvlam uitkomt. Ze doet al anderhalve dag demonstraties. “Ik heb onderhand achthonderd bloemetjes gemaakt, nu is het wel genoeg”, bromt ze. Ze is overgestapt op bolletjes op een stokje.

Precisie en controle
Zelfs de bolletjes zijn indrukwekkend voor de toeschouwer met twee linkerhanden. Na een bad in de steekvlam wikkelt het uiteinde van een oranje staafje van glas zich in haar handen behendig rond een ijzeren stokje. Dan komt er een geel staafje bij. Ze drukt een paar druppels tegen het bolletje, dat ineens rare uitsteeksels krijgt.

Het lijkt even een egeltje. Dan zinken ze met haar hulp langzaam weg in de bol. Hetzelfde geldt voor het blauw dat erop volgt. Even koelen, dan zie je de stipjes - zo precies - op de oppervlakte.

Voor een paar seconden. Dan steekt ze het bolletje diep en zonder fanfare in een bak zand. “Die moeten thuis nog tien uur in de oven”, zegt ze, schouderophalend.

Als een magiër met levenservaring.

Glas Leeft! vindt plaats van 11 t/m 13 september. Er zijn zondag nog een aantal exposities te bekijken