VIANEN - De binnenstad van Vianen gaat opnieuw veranderen in een groot openluchttheater. Tijdens de zevende Toneelroute krijgen verdwenen Viaanse verhalen zondag weer even een plek in het straatbeeld. Maar wie denkt dat het alleen om vroeger gaat, komt voor een verrassing te staan. Een klompenmaker, melkboer of scharenslijper. Mensen die ooit heel gewoon waren in het straatbeeld, maar nu vrijwel uit het dagelijks leven zijn verdwenen. Tijdens de Toneelroute komen ze zondag 13 september weer even tot leven. Niet in een museum, maar gewoon midden in de stad.

Tussen de Lekpoort en de Grote Kerk, binnen én buiten, spelen acteurs korte voorstellingen van maximaal tien tot vijftien minuten. Bezoekers lopen zelf van de ene locatie naar de andere en bepalen daarmee hun eigen route. De monumentale panden en het oude centrum vormen het decor. Het is een formule die inmiddels zijn sporen heeft verdiend. De eerste Toneelroute vond plaats in 2014, met dertien acteurs op tien locaties en zo'n 1500 bezoekers. Inmiddels is het evenement uitgegroeid tot een grote productie waarbij meer dan tweehonderd vrijwilligers betrokken zijn.

Modern tintje in een oud jasje
Sinds 2016 heeft iedere editie een eigen thema. Na onder meer Brederode, Het Waterjaar, Verbinding en Ongebaande Paden staat dit jaar Verdwenen verleden centraal. Volgens voorzitter Herman Hello, die sinds 2017 bij de organisatie betrokken is, past dat thema precies bij de Toneelroute.  “De Toneelroute is eigenlijk een modern tintje in een oud jasje. We brengen de vroegere verhalen van Vianen en de mensen die daarbij horen opnieuw tot leven.”

Dat klinkt misschien eenvoudig, maar achter die ene dag zit een enorme voorbereiding. Een jaar van tevoren beginnen de open speelavonden, onder begeleiding van Anne-Marie Grosfeld. In het jaar daarvoor wordt al gestart met het schrijven van de stukken. Daarna volgen de repetities, kostuums, decors en alle andere voorbereidingen.

En daar zijn steeds meer mensen voor nodig. “Waar we vroeger met vier of vijf naaisters actief waren, staan er inmiddels meer dan dertig modinettes-vrijwilligers op de lijst”, vertelt Herman. “De organisatie groeit dus echt.” Die groei zit niet alleen in de aantallen. De organisatie vindt het ook belangrijk om verschillende mensen bij de Toneelroute te betrekken. Zo wordt bewust gekeken naar mogelijkheden om kinderen er maatschappelijk bij te betrekken. Dit jaar doet bijvoorbeeld een jongen die in de Iris woont samen met zijn moeder mee als vrijwilliger. “Dat vinden we belangrijk”, vertelt Herman. “De Toneelroute is er voor iedereen en juist door mensen bij elkaar te brengen, ontstaat er iets bijzonders.”

“De lol is echt mega”
Wie eenmaal heeft meegedaan, blijkt bovendien niet zomaar weer af te haken. Acteurs weten inmiddels wat hen te wachten staat: weken oefenen, kleding passen, repeteren en uiteindelijk een dag lang voluit gaan. Ruud is daar een mooi voorbeeld van. Hij miste één editie, maar twijfelde geen seconde toen hij weer kon meedoen.

De lol tijdens de oefenavonden en tijdens de dag zelf is mega. Heerlijk om toneel te spelen.

Dit jaar is Ruud te zien in De vierde man, een verhaal met een verrassend vrouwelijke wending. Veel meer wil hij daar nog niet over verklappen.
Wat hij wél kwijt wil, is hoe bijzonder de dag zelf is. Meer dan tweehonderd vrijwilligers verzamelen zich 's morgens in het gemeentehuis voordat de Toneelroute losbarst. Iedereen heeft zijn eigen taak en rol, maar samen zorgen ze ervoor dat Vianen voor één dag verandert. Even terug naar toen. Dat is misschien ook wel de kracht van de Toneelroute. Het evenement vertelt niet alleen over geschiedenis, maar laat bezoekers die geschiedenis ervaren. Er staat weer een oud beroep op straat. Een monument opent haar deuren voor een verhaal. Het lijkt alsof je even terug gaat in de tijd.

En toch is Verdwenen verleden meer dan nostalgie. Het gaat ook over herinneringen die verdwijnen. Over mensen en gebeurtenissen die we kwijtraken, bewust of onbewust. Daarmee raakt het thema niet alleen de geschiedenis van Vianen, maar ook iets heel menselijks. De Toneelroute vindt traditioneel iedere twee jaar plaats tijdens Open Monumentendag. De korte voorstellingen worden meerdere keren gespeeld en de toegang is gratis en start om 12.30 uur met een spectaculaire opening "de Tijdcaravaan". Voor meer informatie: www.toneelroute.nl