OCHTEN - Ze zag armoede, dat zeker. Maar wie de foto’s van Annet de Haas uit Ochten bekijkt, ziet vooral iets anders: lachende gezichten, trots, plezier en kinderen die gewoon kind zijn. Vier dagen lang liep de fotografe met haar camera rond in weeshuis Boma Letu in Busia, Kenia. Niet om de armoede vast te leggen, maar om te laten zien wat daar óók is: veerkracht.

De foto’s zijn inmiddels te zien in de hal van het gemeentehuis van Neder-Betuwe. Vijftien beelden vertellen samen het verhaal dat Annet tijdens haar bezoek wilde maken. Een verhaal over het dagelijkse leven van zo’n veertig kinderen tussen de 6 en 18 jaar.

Van hobby naar reportage
Fotografie begon voor Annet de Haas ooit als een uit de hand gelopen hobby. In 2012 ging ze met haar kinderen naar Amerika. “Toen dacht ik: als ik naar Amerika ga, wil ik eigenlijk wel mooie foto’s kunnen maken.” Ze kocht haar eerste camera en volgde verschillende fotografiecursussen. Inmiddels fotografeert ze al veertien jaar en is ze lid van fotoclub Lienden.

Gaandeweg ontdekte ze wat haar in fotografie het meest boeit. Niet één losse foto, maar een serie waarin beelden samen een verhaal vertellen. Ze volgde daarom ook een cursus reportagefotografie. Die interesse bracht haar uiteindelijk naar Kenia. Niet na een jarenlang gekoesterde reiswens, maar via haar overbuurman Teun van Blijderveen, bestuurslid van Stichting Be-Come.

Ik wil ook wel naar Afrika!

Van Blijderveen organiseert twee keer per jaar reizen naar Kenia, vertelt Annet, waarbij een safari wordt gecombineerd met een meerdaags bezoek aan het weeshuis Boma Letu. De opbrengsten van die reizen komen ten goede aan de stichting en het weeshuis. Annets man was al eens mee geweest. Daarna begon het bij haar te kriebelen. ”Toen dacht ik: eigenlijk wil ik ook. Maar dan om een fotoreportage te maken van het weeshuis.”

Niet alleen armoede
Stichting Be-Come ondersteunt Boma Letu en de gemeenschap rondom het weeshuis met projecten die gericht zijn op zelfredzaamheid. Er zijn onder meer een waterput, landbouwgrond, schuren voor varkens en legkippen en visvijvers voor tilapia. Ook wordt gewerkt aan voorzieningen als een school en medisch centrum. Maar Annet wilde haar camera niet richten op al die projecten. Haar onderwerp waren de kinderen. “Door de inkomsten die het weeshuis krijgt, zijn ze wel in staat om zich goed te ontwikkelen”, laat ze weten. “In het weeshuis worden ze goed gevoed en verzorgd. Er is medische verzorging, een apotheek en een arts. Er is ook een goede school, waar kinderen uit het dorp eveneens naartoe gaan.”

Vier dagen voortdurend op pad met de camera
In vier dagen tijd legde Annet het leven in Boma Letu vast. Ze was erbij tijdens het koken, in de slaapzalen en bij een graduation. Ze fotografeerde de kinderen zoals ze waren, in hun dagelijkse omgeving. “Ik ben met de camera gewoon overal geweest waar de kinderen waren.” Haar eerste indruk kwam al meteen bij de ontvangst. Zoals gebruikelijk werd het bezoek begonnen met een ceremonie. De vlaggen van Kenia en Nederland werden gehesen en de kinderen stonden gedisciplineerd opgesteld. Het viel haar meteen op dat de kinderen gelukkig zijn.

De armoede is op haar foto’s niet verdwenen

Dat is misschien wel de belangrijkste boodschap die Annet met haar reportage wil meegeven. De armoede is op haar foto’s niet verdwenen. Die is zichtbaar in de omgeving en in de omstandigheden waarin de kinderen leven. Maar dat is niet het hele verhaal. “Je ziet dat ze ondanks die armoede relatief gelukkig zijn. Dat ze lol maken. En mooi om te zien hoe trots ze zijn. Het is zoveel armoede en toch zijn ze allemaal relatief gelukkig en goed gevoed.”  

Een band door de lens
De camera bleek bovendien niet alleen een hulpmiddel om het verhaal van de kinderen vast te leggen. Het werd ook een manier om contact te maken. “Je kunt je voorstellen: die kinderen hebben geen fototoestel. Dus ze wilden de hele tijd met mijn fototoestel onderling foto’s maken”, vertelt ze lachend. In de vier dagen ontstond daardoor een band. Annet was niet alleen de fotograaf die van een afstand observeerde. Ze werd onderdeel van het dagelijks leven. En hoe langer ze er was, hoe meer ze zag. Het maakte haar reis intensief, maar vooral ook bijzonder.

Geen toevallige plaatjes
Van de vele foto’s die ze maakte, selecteerde Annet er vijftien voor de expositie. Achter iedere foto zit een bewuste keuze. Hoe valt het licht? Hoe kijkt iemand? Wat moet het beeld vertellen? Dat werd ook opgemerkt tijdens de opening van de tentoonstelling. Persfotograaf Henriëtte Angevaare van 3Jet Fotografie, aanwezig bij de opening van de expositie, gaf haar misschien wel het grootste compliment dat ze kon krijgen: “Dit zijn niet toevallig geschoten plaatjes.” Annet is er zichtbaar trots op. “Dat klopt natuurlijk. Over elke foto dacht ik na: wat moet de belichting zijn, hoe kijkt iemand in de lens, et cetera.”

De kleur knalblauw spat echt van de foto

Twee foto’s springen er voor haar persoonlijk uit. Eén daarvan is een portret van de groepsbegeleidster van het meisjeshuis. Een lieve, maar volgens Annet ook recht-door-zee vrouw. “De kleur knalblauw spat echt van de foto.” De andere favoriet is een foto van de kokkin die aan het koken is. Daarin komen voor haar de sfeer, het licht en het alledaagse leven in Boma Letu samen.

Wat aandacht geeft, groeit
De tentoonstelling draagt de titel ‘Veerkracht in armoede’. Een titel die precies raakt aan wat Annet in Kenia wilde laten zien. Niet wegkijken van armoede, maar ook niet vergeten wat er daarnaast bestaat: kansen, trots, plezier en de mogelijkheid om een eigen toekomst op te bouwen.
Dat sluit aan bij de filosofie van Stichting Be-Come. De stichting wil niet alleen hulp bieden, maar samen met de lokale gemeenschap werken aan zelfstandigheid. Het uitgangspunt is eenvoudig: wat je zaait, dat oogst je en wat je aandacht geeft zal groeien.

Annet weet inmiddels dat ze haar camera nog best een keer zou willen meenemen naar Afrika. Maar een volgende keer zou ze waarschijnlijk een ander project kiezen. Voor Boma Letu heeft ze haar verhaal verteld zoals zij het zag: door een lens, maar vooral met aandacht voor de mensen achter het beeld. Veertig kinderen. Een wereld van verschil met de omgeving waarin veel Nederlandse kinderen opgroeien. En toch, zegt Annet, zijn er dingen die overal hetzelfde zijn. “Je ziet dat ze lol maken.”

De foto’s van Annet de Haas zijn tot 28 september te bekijken in de hal van het gemeentehuis van Neder-Betuwe in Opheusden, tijdens de openingstijden. Daarna verhuist de expositie naar de bibliotheek van Wageningen University & Research.