BEESD - Na ruim een jaar restaureren draait Molen De Vrijheid in Beesd weer als vanouds. In mei kreeg de eeuwenoude korenmolen aan de Molendijk haar gerestaureerde kap terug en werden ook de wieken teruggeplaatst. Op zaterdag 5 september wordt de molen officieel heropend. "Het is mooi om hem weer compleet te zien", vertelt molenaar Justin van den Heuvel. Samen met Cees de Jong zorgt hij ervoor dat De Vrijheid blijft draaien en malen.
Maar wie naar de molen kijkt, ziet meer dan een prachtig monument dat weer in ere is hersteld. De Vrijheid heeft een lange geschiedenis, waarin de Tweede Wereldoorlog een bijzondere plaats inneemt. De wieken speelden toen namelijk een geheime rol in het verzet. En juist daaraan dankt de molen uiteindelijk haar naam.
Een naam met betekenis Op de plek aan de Molendijk stond al in de 14e eeuw een molen die onderdeel was van de Norbertijnerabdij Mariënweerd. De huidige ronde stenen korenmolen stamt vermoedelijk uit de 18e eeuw. Eeuwenlang werd er graan gemalen en was de molen een vertrouwd onderdeel van het leven in en rond Beesd.
Vanaf 1938 pachtte de familie Van Beekhuizen de molen. Het gezin woonde en werkte er en maalde tijdens de oorlog graan voor plaatselijke bakkers. Maar ondertussen kreeg de molen nog een andere, geheime functie. De wieken werden door het verzet gebruikt om seinen en boodschappen door te geven. Door de stand van de wieken te veranderen, kon informatie worden doorgegeven zonder dat er woorden nodig waren. Een bijzonder detail in de geschiedenis van een molen die tot die tijd geen officiële naam had.
Na de oorlog bleef het verhaal van de verzetsrol verbonden aan De Vrijheid. Toen de molen in 1968 een grote restauratie onderging, kreeg hij officieel de naam De Vrijheid. Een verwijzing naar de vrijheid na de Tweede Wereldoorlog én naar de rol die de molen tijdens de oorlog had gespeeld.
Van kleuter met een fascinatie tot molenaar Voor Justin van den Heuvel begon de liefde voor molens al toen hij nog een kleuter was. Wanneer hij onderweg een molen zag, moest er eigenlijk gestopt worden. Vanaf zijn twaalfde hielp hij actief mee op een molen. Later raakte hij bevriend met Cees de Jong, die op dat moment ervaring opdeed op een molen in Culemborg. Via het Gilde van Vrijwillige Molenaars volgde Justin uiteindelijk de opleiding tot molenaar, met zowel theorie als veel praktijk.
Wat begon als een fascinatie uit zijn jeugd, is inmiddels een behoorlijk uit de hand gelopen hobby. "Het mooiste van dit vak is de combinatie van werken met een oud werktuig, de geschiedenis en het spel tussen een machine en de natuur, zoals de wind", vertelt Justin. "En dat je daarover alle bezoekers mag vertellen en ze daarin mee mag nemen."
Samen met Cees zorgt hij ervoor dat De Vrijheid niet alleen een monument is, maar ook daadwerkelijk blijft functioneren. De molen beschikt over één koppel maalstenen. Naast de molen bevindt zich bovendien een winkel waar streekproducten worden verkocht.
Een kap die op was Dat De Vrijheid kon blijven draaien, was de afgelopen jaren niet vanzelfsprekend. In 2019 werden gebreken aan de molen vastgesteld. Vooral de kap bleek uiteindelijk aan groot onderhoud toe. De kap was min of meer op", legt Justin uit. Ook het kruien – het draaien van de kap zodat de wieken goed op de wind kunnen worden gezet – was al langere tijd problematisch.Na een lange periode van plannen maken en fondsenwerving konden de restauratiewerkzaamheden midden 2025 daadwerkelijk van start gaan. De roeden werden gestreken, de kap werd van de molen gehaald en naast de molen op de grond geplaatst. Daarna werd de kruiring aangepakt en kwam er tijdelijk een noodkap op de molenromp.
Niet alleen herstellen, maar ook bewaren Cees en Justin waren nauw betrokken bij de restauratie. Ook wijlen baron Frans van Verschuer, eigenaar van Heerlijkheid Mariënwaerdt, maakte de beginfase van het traject nog mee. De molenaars konden hun kennis en ideeën volop inbrengen, van het tekenwerk en de fondsenwerving tot de uitvoering.
Ook bij de vorm van de wieken werd bewust teruggekeken naar het verleden. Het profiel werd op initiatief van Cees en Justin weer zoveel mogelijk uitgevoerd zoals het vroeger was. "Het was mooi dat we de ruimte kregen om mee te denken en onze eigen inbreng te hebben", vertelt Justin.
In mei 2026 kreeg De Vrijheid haar volledig gerestaureerde kap terug. Daarna werden ook de roeden, de wieken, teruggeplaatst. Na een jaar van werkzaamheden kreeg de molen daarmee haar vertrouwde uiterlijk terug. En belangrijker nog: De Vrijheid kan weer draaien en malen.
Feestelijke heropening op 5 september De afronding van de restauratie wordt op zaterdag 5 september feestelijk gevierd. Om 10.00 uur vindt de officiële opening plaats door de burgemeester, onder begeleiding van de plaatselijke harmonie.
De hele dag is er van alles te beleven. Zo zijn er demonstraties van oude ambachten en kunnen bezoekers deelnemen aan rondleidingen door de molen. Een mooie gelegenheid om De Vrijheid van dichtbij te bekijken en tegelijkertijd kennis te maken met het verhaal achter de molen.
