TIEL - Vrijmetselaarsloge De Edelmoedigheid in Tiel bestaat dit jaar 250 jaar. Ter gelegenheid van het jubileum is in het Flipje en Streekmuseum een tentoonstelling ingericht over de geschiedenis van de loge en de vrijmetselarij.
De vrijmetselarij wordt door buitenstaanders vaak nog geassocieerd met geheimzinnigheid en gesloten deuren. Volgens voorzitter Rien Wesseling is dat beeld deels historisch verklaarbaar, maar past het niet meer bij de vrijmetselarij van nu.
“Vandaag de dag zijn we open en mag iedereen alles weten”, zegt Wesseling. De bijeenkomsten zelf blijven wel besloten. Volgens hem is dat nodig om vrij met elkaar te kunnen spreken. “Die intimiteit maakt dat we met elkaar in gesprek kunnen op een niveau wat je anders niet kunt halen.”
Terug naar 1776 De geschiedenis van De Edelmoedigheid gaat terug tot 1776. De loge begon oorspronkelijk in Den Bosch en kwam later in Tiel terecht. Volgens Wesseling ontstond de vrijmetselarij in een tijd waarin de verschillen in de samenleving groot waren. “De maatschappij in 1776 was, zowel in Tiel als in Den Bosch, verdeeld. Er was grote armoede, grote rijkdom aan de andere kant en veel ongeletterdheid onder mensen.”
Volgens hem waren er destijds mensen die zich verantwoordelijk voelden om daar iets tegenover te zetten. “Er waren mensen die dat zagen, vrije mannen van goede naam, die hun verantwoordelijkheid namen en met elkaar daar de schouders onder wilden zetten.”
Van geheim naar besloten Dat de vrijmetselarij nog altijd een mysterieus imago heeft, komt volgens Wesseling mede doordat de beweging vroeger naast de bestaande machtsstructuren ontstond. Vrijmetselaars waren niet overal toegestaan en moesten hun bijeenkomsten daarom geheimhouden.
Tegenwoordig is dat anders, benadrukt hij. Wel blijft de loge een besloten vereniging. Vrijmetselaars proberen volgens Wesseling aan zichzelf te werken en na te denken over hun rol in de maatschappij. Symbolen en rituelen spelen daarbij nog altijd een rol.
Door de jaren heen veranderde de vorm van de vrijmetselarij wel. “We zijn in de loop der jaren meegegroeid in vorm en gebruik. We zijn een club van deze tijd geworden.”
Maatschappelijke rol Waar de vrijmetselarij vroeger uit een beperktere groep bestond, zijn volgens Wesseling tegenwoordig verschillende lagen van de bevolking binnen de loge vertegenwoordigd. De basisgedachte is volgens hem minder veranderd.
“We zijn nog steeds op zoek naar onszelf, maar vooral hoe wij in de maatschappij een rol kunnen spelen van belang.”
Ook leden van de Tielse loge speelden door de jaren heen een rol buiten de eigen stad. Zo kwamen meerdere leden terecht in het hoofdbestuur van de vrijmetselarij in Nederland. Ook waren broeders van De Edelmoedigheid volgens Wesseling na de Tweede Wereldoorlog betrokken bij de ontwikkeling van de vrouwelijke vrijmetselarij.
Dat maatschappelijke werk gebeurt volgens de voorzitter vaak buiten de schijnwerpers. “Heel veel vrijmetselaren doen actief in de maatschappij mee. Of het in het humanisme is of dat ze in verenigingsverband zaken voor elkaar brengen. En dat gaat altijd zonder daar op hun borst te kloppen.”
Tentoonstelling in museum In het Flipje en Streekmuseum is vanwege het jubileum de tentoonstelling Het geheim van de vrijmetselaar ingericht. Directeur Jacoline Zilverschoon vertelt dat bezoekers daar onder meer de geschiedenis van de Tielse loge te zien krijgen.
Ook wordt uitgelegd welke stappen iemand binnen de vrijmetselarij kan doorlopen. “De stappen die je voor je persoonlijke ontwikkeling maakt van leerling naar gezel en meester, worden hier kort uitgelegd”, zegt Zilverschoon.
Volgens Wesseling moet de tentoonstelling vooral duidelijk maken waar de vereniging vandaag de dag voor staat. “Ik hoop dat ze begrijpen dat het gaat om broederlijkheid en verbinding. Dat het gaat over het streven naar een betere wereld en er zijn voor elkaar en voor die samenleving.”
Volgens hem heeft de vrijmetselarij niets te maken met politieke, religieuze of financiële belangen. “Het gaat juist over datgene wat in de huidige maatschappij zo nodig is, namelijk verbinding, solidariteit en samen verder komen.”
Zelf aankloppen Wesseling ziet juist in de huidige maatschappij nog een rol voor de vrijmetselarij. Volgens hem zijn mensen door polarisatie en verharding steeds vaker op zoek naar een plek waar saamhorigheid centraal staat.
“Veel mensen zijn op zoek naar een plek waar je wel met elkaar aan jezelf en aan die betere wereld kunt werken. En juist daarvoor is die vrijmetselarij een hele eigentijdse, gezonde plek.”
Wie geïnteresseerd is, moet volgens Wesseling zelf de eerste stap zetten. “Wie aanklopt op de poort, want dat moet je zelf doen, wordt altijd binnengelaten.” De tentoonstelling 'Het geheim van de vrijmetselaar' is daarentegen wat laagdrempeliger de komende tijd te zien op de vijfde verdieping van het Flipje en Streekmuseum in Tiel.
