VIJFHEERENLANDEN - Het is niet de vraag of het gaat gebeuren, maar wanneer en waar. De provincie Utrecht krijgt hoe dan ook te maken met langdurig stroomuitval, zegt de Veiligheidsregio Utrecht. Volgens de VRU is het daarom heel belangrijk om je daarvan bewust te zijn en je erop voor te bereiden.

'Urgent probleem'
"Los van netcongestie is er sowieso grotere kans op stroomuitval. Dit komt onder andere door de toename in cyberaanvallen en klimaatverandering (zoals natuurbrand). We zijn in Nederland zo afhankelijk van stroom, we zijn niet gewend dat het uitvalt", vertelt Bianca Bakker-Den Hartog eerder aan RTV Utrecht. Zij is specialist crisisbeheersing van de VRU en is er dag in dag uit mee bezig. Het voorbereiden op een grote stroomstoring of een andere crisis, die niet zomaar opgelost is.

"Het is echt een urgent probleem, de scenario's van stroomuitval zijn steeds reëler geworden. Dat stroomuitval kan komen door verschillende dreigingen maakt het lastig, je weet niet waar je je op moet voorbereiden", legt ze uit.

"We verwachten ook dat de stroom langer uitvalt dan we gewend zijn. Nu is het meestal binnen twee uur wel opgelost en zijn effecten minimaal. Maar als het langer gaat duren, gaan de effecten zich meer opstapelen."

Het Utrechtse stroomnetwerk is overvol. Dat komt doordat er steeds meer elektriciteit wordt gevraagd, voor auto's, warmtepompen of airco's bijvoorbeeld. Maar er wordt ook meer duurzame energie opgewekt, met behulp van zonnepanelen of windmolens. Door al die gevraagde en geleverde stroom raakt het energienetwerk vol. Er ontstaat als het ware een file op het net. We noemen dat 'netcongestie'.

Openbare leven valt langzaam stil
Ontregeld openbaar vervoer dat tot stilstand komt, mensen die opgesloten in een lift zitten en uitval van internet- en telefoonverkeer. Zo maar een greep uit de problemen die kunnen ontstaan in de eerste uren nadat de stroom langdurig uitvalt. In Spanje en Portugal hebben ze daar inmiddels ervaring mee. Overal in deze landen viel vorig jaar de stroom uit en dat stortte beide landen in chaos. Het was een stroomstoring van ongekende omvang.

Bakker-Den Hartog van de VRU: "Ik verwacht niet direct taferelen zoals in Spanje en Portugal, dat heel Nederland uitvalt. Maar we kunnen het ook niet uitsluiten. Al krijgen we te maken met een derde van onze regio, dan is dit al heel impactvol. Ik denk niet dat alle inwoners erop voorbereid zijn. Daarom is voorbereiden zo belangrijk."

Netbeheerder Stedin, op regionaal niveau verantwoordelijk voor het leveren van stroom, is het met de VRU eens. "De situatie in Spanje is niet één-op-één te vergelijken met Nederland, omdat Spanje een schiereiland is", legt woordvoerder Koen de Lange uit.

"Nederland heeft veel meer verbindingen met Duitsland, België en zelfs Engeland en Noorwegen. Hierdoor zijn we iets minder vatbaar voor dit soort storing. Ik heb het teruggezocht, de laatste keer dat we zo'n grote stroomstoring in Europa hebben gezien, was in september 2003 in Italië. Maar de kans is nooit nul en dat neemt niet weg dat we altijd voorbereid moeten zijn op uitzonderlijke scenario’s, hoe klein de kans ook is."

Hoe bereid je je goed voor?
Jezelf alvast voorbereiden op uitzonderlijke scenario's is dus verstandig volgens de Veiligheidsregio Utrecht en netbeheerder Stedin. Maar hoe doe je dat als je niet weet wat je precies kan verwachten? "Uiteindelijk zijn we met elkaar afhankelijk geworden van elektriciteit, maar de oplossing is niet om naar de overheid te kijken", zegt Bakker-Den Hartog van de VRU.

"Wat kan ik zelf doen? Wat is mijn eigen verantwoordelijk? Ik begrijp dat dit niet voor iedereen mogelijk is. Maar kijk naar elkaar om, help elkaar. Als we naar elkaar omkijken, ben je meer zelf- en samenredzaam en en kan je die eerste uren van een stroomuitval goed en veilig met elkaar doorkomen."

Noodpakket
Concreet betekent dat je een noodpakket kan aanleggen waardoor je jezelf 72 uur kan redden. Tegenwoordig zijn er ook allemaal commerciële aanbieders die dat regelen, maar dat is volgens Bakker-Den Hartog van de VRU helemaal niet nodig. "Als je zelf door je huis gaat, kijkt wat je hebt en je legt het bij elkaar is het ook goed. Vaak hebben mensen al veel in huis en dit maakt het ook behapbaar. Het is wel verstandig om het bij elkaar te leggen of te weten waar het ligt. Kleine voorbereidingen zijn net zo belangrijk en het geeft een gerust gevoel."

Koen de Lange van Stedin vult aan: "Houd een opgeladen powerbank in huis. Een radio op batterijen of noodradio is belangrijk om rampenzender RTV Utrecht te ontvangen. Voor bedrijven en instellingen die 24/7 afhankelijk zijn van elektriciteit geldt: eigen noodvoorzieningen zijn onmisbaar."

Lessen uit Portugal en Spanje
De Veiligheidsregio Utrecht en Stedin zelf zijn ook bezig met voorbereiden op wat komen gaat. Daarbij worden ook lessen getrokken uit de megagrote stroomuitval in Portugal en Spanje, zegt Bakker-Den Hartog: "Wat je daar zag is dat de mentaliteit anders is. Het leven is veel relaxter, ze maakten zich niet druk want ze zijn gewend dat de stroom wel eens uitvalt. De mensen wilden wel graag informatie hebben, perspectief krijgen als er zoiets gebeurt."

Naast kennisoverdracht wordt er inmiddels ook meer geïnvesteerd in de voorbereiding. De Lange van Stedin: "We oefenen meerdere momenten in het jaar zulke scenario’s. In het klein doen we dat intern, maar we doen ook gezamenlijke oefeningen met Veiligheidsregio’s, Tennet, en de Rijksoverheid."

Bakker-Den Hartog van de VRU vult aan: "We zijn meer de samenwerking op gaan zoeken sinds de scenario’s reëler zijn. We adviseren inwoners en bedrijven dat ook te doen. De mensen die het moeten doen moeten weten wat ze moeten doen. Leuk dat je aggregaat hebt en maar test het ook."