CULEMBORG - In SRC Straatverleden duiken we in de verhalen achter straatnamen in de streek. Kent u zelf nog een bijzondere straatnaam met een verhaal laat dit dan vooral weten aan de redactie.
De Zeedijk ligt aan de gemeentegrens van Culemborg. Wie houdt van een dagje wandelen of lunchen op het nabije landgoed Marienwaerdt, zal vermoedelijk weleens over de weg gereden hebben. Het is een lange, strakke weg, met aan een kant akkerland en aan de andere een klein riviertje, De Meer genaamd. Ergens in het midden kruist de Zeedijk de treinverbinding tussen Culemborg en de zuidelijke steden.
Maar de zee, die ligt ver van de Zeedijk. Hoe komt deze weg dan aan zijn naam?
Verbastering Volgens een editie van het tijdschrift ‘Spiegel der Historie’ (1968), geraadpleegd via de website van de Voet van Oudheusden, is het antwoord simpel: een verspreking of verbastering van het woord ‘zijdijk’. Dat verwijst weer naar de zogenoemde zijdewende.
Een zijdewende is een kade langs een door de mens vormgegeven stroompje of water dat bedoeld is om wateroverlast na bijvoorbeeld een flinke bui of stijgend grondwater te voorkomen. Zo'n stroompje heet ook wel een 'zeeg'. Veel Gelderse dorpen hebben dergelijke zegen.
In Culemborg werd het stroompje De Meer omgelegd om die rol op zich te nemen, met aan weerszijden ‘zijdijken’. Met molens kon water uit het land gepompt worden en in De Meer.
Op die manier kon ‘overtallig’ water uit de hemel of de grond worden afgevoerd, zonder dat het land overstroomde. Daarom dus: zee(g)dijk.
De huidige Zeedijk Veel is er aan deze doorvoerweg niet veranderd. Er staan enkele huizen langs de gehele linie, maar het gebied is tot dusver vrij gebleven van nieuwbouwprojecten.
Vroeger werd nog wel gesproken van de ‘Nieuwe Zeedijk’ - van de Nieuwe Brug tot aan de Yser Veulen, grofweg de spoorwegovergang - en de ‘Oude Zeedijk’ - tot aan wat destijds Boeltjes Graaf heette, nu vermoedelijk het watertje Bisschopsgraaf. Inmiddels is de Zeedijk een geheel - maar nog net zo pittoresk als vroeger.
