HERWIJNEN - De juridische strijd rond het omstreden militaire radarstation bij Herwijnen heeft dinsdag een nieuwe belangrijke fase bereikt. De Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State behandelde de bezwaren tegen het rijksinpassingsplan dat de minister van Defensie en de minister voor Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening hebben vastgesteld voor een nieuw militair radarstation in de buurt van Herwijnen.
 
Een uitspraak wordt naar verwachting over ongeveer zes weken gedaan, al houdt de Raad van State daarbij een slag om de arm vanwege de naderende vakantieperiode.
 
Wat is een rijksinpassingsplan?
Een rijksinpassingsplan is een ruimtelijk plan van de rijksoverheid. Hierin staat welke bestemming een bepaald gebied krijgt en welke regels gelden voor het gebruik ervan. Het lijkt op een gemeentelijk bestemmingsplan, maar wordt alleen gebruikt bij projecten van nationaal belang.

Het Rijk gebruikt dit plan voor grote projecten die meerdere gemeenten raken of van nationaal belang zijn, bijvoorbeeld de aanleg van snelwegen, spoorlijnen, windparken of in het geval van de gemeente West Betuwe, een militair radarstation. Zo'n plan vervangt het gemeentelijke plan voor dat gebied. Dat betekent dat de gemeente geen beslissende rol meer heeft bij de uitvoering van het project.
 
Zitting
Tijdens de zitting stonden de bezwaren centraal van omwonenden, de Stichting Niet Nog een Radar in Herwijnen en het gemeentebestuur van West Betuwe. Zij verzetten zich al jaren tegen de komst van de radarinstallatie en wijzen onder meer op mogelijke gezondheidsrisico’s, geluidsoverlast en gevolgen voor natuur en leefomgeving.
 
Procedure eerder al gesplitst
De inhoudelijke behandeling van het rijksinpassingsplan volgt op een uitspraak van november vorig jaar. Toen oordeelde de Afdeling bestuursrechtspraak dat zij niet bevoegd is om de bezwaren tegen de omgevingsvergunning voor het radarstation te behandelen. Die zaak werd doorgestuurd naar de rechtbank Gelderland. De Raad van State behandelt nu uitsluitend nog de beroepen tegen het rijksinpassingsplan.
 
Aanleiding voor de splitsing was een procedurefout van het Rijk. De staatssecretaris van Defensie had in 2019 een coördinatiebesluit genomen om het inpassingsplan en de vergunning gezamenlijk te behandelen. Volgens de Raad van State ontbrak echter de wettelijk vereiste uitdrukkelijke instemming van de Tweede Kamer. Daardoor mocht de zogenoemde rijkscoördinatieregeling mogelijk niet worden toegepast.
 
Jarenlange discussie
De plannen voor een nieuw militair radarstation in Herwijnen spelen al jaren. Nadat een lokaal bestemmingsplan geen doorgang vond, besloot het Rijk zelf een rijksinpassingsplan vast te stellen om het project mogelijk te maken. Defensie beschouwt de radar als belangrijk voor de bewaking van het Nederlandse luchtruim. Tegenstanders vinden dat onvoldoende rekening wordt gehouden met de belangen van omwonenden.
 
De uitspraak van de Raad van State wordt met spanning afgewacht. Die zal bepalen of het rijksinpassingsplan in stand blijft of geheel of gedeeltelijk moet worden aangepast. Tegelijkertijd loopt bij de rechtbank Gelderland nog een afzonderlijke procedure over de omgevingsvergunning voor het radarstation.
 
Met de behandeling van dinsdag lijkt een nieuwe mijlpaal bereikt in een dossier dat Herwijnen en de gemeente West Betuwe inmiddels al jaren bezighoudt. De definitieve juridische uitkomst laat echter nog even op zich wachten.