VIJFHEERENLANDEN - De gemeente Vijfheerenlanden gaat een samenwerking aan voor het programma Groenblauwe Dooradering Vijfheerenlanden (GBDA). Met dat programma wil de gemeente met buurgemeente Alblasserwaard en andere organisaties de komende jaren werken aan meer biodiversiteit, betere waterkwaliteit en een groener buitengebied.
Dit blijkt uit een raadsinformatiebrief en het bijbehorende programmaplan. Het doel is om het aandeel zogenoemde groenblauwe dooradering in het buitengebied te vergroten van ongeveer vier naar vijf procent in 2028. Uiteindelijk moet dat in 2050 minimaal tien procent zijn.
Groenblauwe dooradering bestaat uit landschapselementen zoals houtwallen, poelen, bloemrijke graslanden, bomenrijen en natuurvriendelijke oevers die natuurgebieden met elkaar verbinden. Volgens de gemeente is dat nodig. “Het programma draagt daarmee bij aan biodiversiteit, stikstofreductie, landbouwtransitie en een gezonde leefomgeving”, staat er in het programmaplan.
Samenwerkingen Aan het programma werken meerdere partijen mee, waaronder Yuverta, Naturalis Biodiversity Center, Den Hâneker, agrariërs, gemeenten en natuurorganisaties zoals Staatsbosbeheer en Utrechts Landschap. “Het programma stimuleert eigenaarschap bij boeren, grondeigenaren en inwoners en levert maatschappelijke en economische meerwaarde op”, aldus de gemeente.
Zeven deelprojecten Het plan bestaat uit meerdere deelprojecten. Zo is het doel om veertig agrarische erven te vergroenen met streekeigen beplanting. Ook wordt er onderzocht of er een regionale bomen- en zadenbank voor streekeigen plantmateriaal kan komen.
Daarnaast worden boeren en loonwerkers via workshops en trainingen geleerd hoe zij ecologisch beheer kunnen toepassen. Het doel is om minimaal driehonderd boeren en tientallen medewerkers van loonbedrijven te scholen.
Ook inwoners kunnen meedoen. Via workshops ‘Natuurbouwstenen’ worden burgers uitgenodigd om op eigen grond meer natuur aan te leggen. Dertig deelnemers kunnen daarvoor een bijdrage van 750 euro ontvangen. Het programma mikt op één hectare extra groene en één hectare extra blauwe dooradering bij inwoners.
Monitoring Een belangrijk onderdeel van het programma is monitoring. Naturalis Biodiversity Center gaat de biodiversiteit in het gebied volgen door onder meer vlinders, hommels en libellen te tellen. Op twintig locaties in de regio wordt tweewekelijks gemeten hoe de natuur zich ontwikkelt.
Ook leerlingen van Yuverta gaan helpen bij het meten van de waterkwaliteit. Zo’n 225 leerlingen doen de komende jaren mee aan praktijkonderzoek in sloten en watergangen in de regio.
Ook grond van de gemeente De gemeente wil daarnaast zelf het goede voorbeeld geven door ongeveer twintig hectare publieke grond opnieuw in te richten met streekeigen natuur. Het gaat onder meer om groenzones bij Broekgraaf, Gaasperwaard, Vianen-Zuid en Meerkerk.
Voor deze locaties worden participatietrajecten gestart met omwonenden, pachters en andere betrokkenen. Daarna volgen inrichtings- en beheerplannen.
Digitale kaart en films De voortgang van alle projecten wordt zichtbaar gemaakt via een digitale kaart waarop ecologische verbindingszones worden bijgehouden. Daarnaast worden meerdere korte films gemaakt om inwoners enthousiast te maken voor het programma.
De samenwerking loopt van januari 2026 tot eind 2028 en wordt betaald met provinciale subsidies. In totaal kost het volgens de gemeente zo’n één miljoen euro.
