VIJFHEERENLANDEN - De overgang. Een levensfase waar iedere vrouw vroeg of laat doorheen gaat, en toch blijft het onderwerp opvallend vaak onbesproken. Schaamte, de maatschappelijke nadruk op jeugdigheid en een gebrek aan kennis zorgen ervoor dat veel vrouwen hun klachten voor zich houden. Opvliegers, stemmingswisselingen of slaapproblemen worden weggelachen of simpelweg genegeerd—op de werkvloer, maar ook thuis.

En dat terwijl de cijfers duidelijk zijn: maar liefst 1,8 miljoen vrouwen in Nederland zitten in de overgang. Tachtig procent ervaart klachten en één op de drie wordt daardoor ernstig beperkt in het dagelijks leven. Toch krijgt slechts een klein deel de juiste hulp. Het gevolg? Vrouwen lopen vast, vaak zonder precies te weten waarom.

Meer dan alleen opvliegers
Wanneer de klachten duidelijk zijn—zoals opvliegers of nachtzweten—valt het kwartje vaak snel: dit is de overgang. Maar wat als de signalen minder herkenbaar zijn? Denk aan vermoeidheid, concentratieproblemen, somberheid of gewichtstoename. Vage klachten die niet direct gekoppeld worden aan hormonale veranderingen.

Juist daar wringt het. Want als je zelf niet helder hebt wat er speelt, is het lastig om hulp te zoeken. En helaas blijkt die hulp ook niet altijd vanzelfsprekend. Veel vrouwen ervaren dat ze niet serieus genomen worden of van het kastje naar de muur gestuurd worden.

Gelukkig verandert er iets. De overgang wordt steeds meer bespreekbaar, en ook binnen de medische wereld groeit de aandacht. Maar we zijn er nog niet.

Wat gebeurt er eigenlijk in je lichaam?
De overgang—of perimenopauze—is de fase rondom de laatste menstruatie. In deze periode gaan de eierstokken minder oestrogeen en progesteron produceren. Dit zorgt ervoor dat de menstruatie onregelmatig wordt en uiteindelijk stopt.

Deze hormonale veranderingen kunnen een breed scala aan klachten veroorzaken. En hoewel deze fase meestal plaatsvindt tussen de 40 en 60 jaar, is het verloop voor iedere vrouw anders.

“Vrouwen lopen vast en weten niet waarom”
Gecertificeerd hormoonfactorcoach en orthomoleculair therapeut Monique Balk ziet het dagelijks in haar praktijk in Hoef en Haag. “In mijn praktijk komen eigenlijk alleen maar vrouwen die in een fase zitten waarin ze vastlopen. Ze hebben van alles al geprobeerd en zijn zoekende,” vertelt ze. “Wat ik wel zie, is dat vrouwen die zich al iets meer verdiept hebben in de overgang op een gegeven moment zelf gaan denken: hé, dit zouden mijn hormonen wel eens kunnen zijn.”

Monique’s drijfveer om mensen te helpen zit diep. Al op jonge leeftijd kwam ze door haar acne in aanraking met artsen en specialisten. Wat haar toen al opviel, is dat er vaak alleen naar de buitenkant wordt gekeken. “Met een pilletje verdwijnt het probleem zichtbaar, maar de oorzaak wordt niet aangepakt. Dat is iets wat me altijd is bijgebleven.”

De zoektocht naar de oorzaak
Die ervaring vormde de basis voor haar huidige werkwijze. In haar praktijk kijkt ze verder dan alleen symptomen.

“De klacht bestaat niet uit één punt, maar uit een geheel. Je moet niet alleen het symptoom bestrijden, maar ook kijken naar wat er van binnen speelt.”

Ook toen ze zich omschoolde tot gewichtsconsulent liep ze tegen hetzelfde aan: een sterke focus op uiterlijk en resultaat, maar weinig aandacht voor de onderliggende oorzaak. Voor Monique was dat niet voldoende. “Ik heb behoefte aan verdieping. Ik kan niets met ‘het is nu eenmaal zo’. Dus ben ik verder gaan leren en me gaan specialiseren.”

Tijdens een recente informatieavond die Monique organiseerde, werd opnieuw duidelijk hoe groot de kennisachterstand is. “Veel vrouwen weten gewoon niet waar ze moeten beginnen,” zegt ze. “Ik hoorde die avond zo vaak: ‘Oh, dat wist ik niet’ of ‘ik heb nooit geweten dat…’”

De reacties waren veelzeggend. Voor veel aanwezigen vielen puzzelstukjes op hun plek. Ze kregen inzicht in hun klachten en ontdekten hoe groot de invloed van voeding en leefstijl kan zijn.

Waarom deze informatie zo belangrijk is
Op de werkvloer wordt er nog te vaak lacherig gedaan over de overgang. Ondertussen houdt 35% van de vrouwen hun klachten verborgen. En dat terwijl 9 tot 10% van het ziekteverzuim gerelateerd is aan deze levensfase. Het gebrek aan openheid en kennis heeft dus niet alleen persoonlijke, maar ook maatschappelijke gevolgen.

Waarom besloot Monique om zelf een informatieavond te organiseren? “Heel simpel: omdat het nodig is.” Volgens haar zou het ideaal zijn als dit soort initiatieven breder worden opgepakt. Bijvoorbeeld door gemeenten of andere organisaties, zodat de informatie voor meer vrouwen toegankelijk wordt.

De overgang hoort bij het leven. Toch voelt het voor veel vrouwen alsof ze er alleen doorheen moeten. Dat is nergens voor nodig. Door kennis te delen, ervaringen uit te wisselen en het gesprek aan te gaan, kan de overgang veranderen van een stille worsteling naar een fase waarin vrouwen grip krijgen op hun lichaam en welzijn.