WAARDENBURG - Wat als een dijk omhoog moet, maar de monumentale molen die er vlak achter staat daardoor niet meer genoeg wind vangt? Dat is een notendop het probleem waarvoor ze in Waardenburg stonden. De oplossing: de molen gaat binnenkort óók omhoog.

Om de bewoners van het rivierengebied ook in de toekomst te verzekeren van droge voeten, is de Waaldijk tussen Tiel en Waardenburg de laatste jaren versterkt en opgehoogd.

Geen constante luchtstroom
Goed nieuws, zou je zeggen: hoe veiliger, hoe beter. Maar voor de monumentale molen van Waardenburg, die vlak erachter ligt, is de hogere dijk een probleem. Die zorgt ervoor dat de korenmolen geen constante luchtstroom meer vangt. Dat is funest voor een molen, zeker als die nog in bedrijf is voor het malen van graan.

Daarom bestaat er windrecht, vertelt Henk van ’t Pad aan Omroep Gelderland, heemraad van het Waterschap Rivierenland. Dat recht bepaalt dat er in de directe omgeving van een molen niet zomaar gebouwd mag worden.

En dan is de molen ook nog eens belangrijk cultureel erfgoed, stipt Van ’t Pad aan. “Er móét dus een oplossing komen.”

Soort autokrik
Die werd gevonden, maar is even simpel als technisch ingewikkeld. De komende maand wordt de molen namelijk 80 centimeter opgevijzeld. “Een vijzel is een soort autokrik”, legt projectdirecteur Tom Rensen uit. “Daar worden er zes van onder de molen geplaatst.”

Vijzelen is specialistisch werk. Voorzichtigheid is geboden: de molen is meer dan 250 jaar oud en behoort tot een zeldzame soort. Er zijn in Nederland nog maar enkele zeskantige grondzeilers zoals die in Waardenburg.

De afgelopen weken is de oude fundering weggehaald, waardoor het bouwwerk alleen nog op twaalf palen rust. Onder de molen is cement gestort, zodat de vijzels op een stevige ondergrond onder de molen geplaatst kunnen worden.

“Hij moet precies komen te staan zoals-ie stond”, zegt Rensen. “De molen is zo gekalibreerd dat hij goed werkt.” Als hij een beetje scheef stond, moet dat in de toekomst opnieuw zo zijn.

Boerderij van Margo Ribberink
Of de aannemer nog slapeloze nachten heeft van de operatie? Rensen lijkt niet onder de indruk. “Theoretisch gezien kan hij omvallen, maar dat gaat echt niet gebeuren.”

De ingenieur was al eens eerder betrokken bij een vijzeloperatie. Toen werd de monumentale boerderij van meteoroloog en weerpresentatrice Margo Ribberink opgetild en verplaatst om ruimte te maken voor de aanleg van de Spiegelwaal in Lent. Ook dat ging goed.

Het opvijzelen gaat waarschijnlijk eind mei plaatsvinden. De precieze datum is nog onbekend. Publiek wordt dan op afstand gehouden. Wie nog een kijkje wil komen nemen bij de uitgegraven molen, kan op 9 mei het bouwterrein op tijdens Nationale Molendag. Er zijn dan ook experts aanwezig om uitleg te geven over de aanstaande opvijzeloperatie.