NEDER-BETUWE - Bij de gemeenteraadsverkiezingen zijn de meeste partijen erop gericht om te groeien. Hoe meer zetels een partij heeft, hoe groter de invloed die zij op de lokale politiek kan uitoefenen. Maar soms brengt een te grote groei ook weer problemen met zich mee. In Neder-Betuwe vervolgt de SGP haar electorale opmars en bestaat de kans dat de partij een absolute meerderheid in de raad bemachtigt. Daar zitten echter zowel de andere partijen als de SGP zelf niet op te wachten.

Neder-Betuwe is al lange tijd een bolwerk van de SGP. In 2002 en 2006 werd de invloed van de partij nog uitgebalanceerd door de lokale PvdA, met beide zes zetels. Daarna groeide de SGP gestaag, terwijl de sociaaldemocraten terrein verloren. In 2022 behaalde de SGP negen van de negentien raadszetels.

Bevolkingsgroei en 'zetelgroei'
Maar de uitdaging om de absolute meerderheid te pakken is dit jaar groter. Want doordat het aantal inwoners van Neder-Betuwe op 1 januari 2025 boven de vijfentwintigduizend is gekomen, stijgt het aantal raadszetels van negentien naar eenentwintig. Voor een absolute meerderheid heeft de SGP nu dus elf zetels nodig. Er zijn dan geen andere partijen nodig om besluiten door de raad te krijgen.

Enorme uitdaging
Anja Hulsbergen, lijsttrekker van Gemeentebelangen Neder-Betuwe, maakt zich zorgen om de groeiende machtspositie van de SGP. “Wij hopen dat we zo veel mogelijk mensen kunnen mobiliseren om te gaan stemmen, zodat ze niet die absolute meerderheid krijgen. Maar de angst is er wel dat het toch gaat gebeuren”, vertelt zij aan Omroep Gelderland.

Toch staat SGP-lijsttrekker Nees van Wolfswinkel niet te springen om zo’n verantwoordelijkheid. “Het zou voor mij een enorme uitdaging betekenen. In dat geval wordt de fractievergadering een soort gemeenteraad, want daar vallen alle besluiten. De kans op interne problemen wordt dan ook groter.” Zelf ziet Van Wolfswinkel een groei naar tien zetels als optimaal.

Toch liever samenwerken
Een absolute meerderheid is zeldzaam, maar niet uniek in Nederland. In Barendrecht kreeg de partij Echt voor Barendrecht twintig van de 29 zetels, In Hilvarenbeek pakte HOI Werkt negen van de zeventien zetels én in Zeewolde behaalde Leefbaar Zeewolde tien van de negentien zetels.

Volgens John Bijl, directeur van het Periklesinstituut, is de Nederlandse democratie niet ingericht op absolute meerderheden. “Het idee is dat meningsverschillen in de samenleving ook na verkiezingen blijven bestaan. Bij een absolute meerderheid is het verleidelijk minder naar anderen te luisteren, terwijl dat juist een belangrijk onderdeel van het democratische proces is.” In Barendrecht, Hilvarenbeek en Zeewolde waren de dominante partijen daarom bereid om in een coalitie te stappen.

Ook Van Wolfswinkel geeft daar de voorkeur aan. “Het is belangrijk voor de lokale democratie dat je een coalitie hebt en niet één partij die alles voor het zeggen heeft. In 2022 hadden wij aan één coalitiepartner genoeg gehad, maar we hebben er toch voor gekozen om met twee andere partijen (CDA en VVD) door te gaan. We werkten immers prettig samen.”

'Grote Boze Wolf'
Hulsbergen vraagt zich vooral af of de SGP beseft dat zij met een mogelijke absolute meerderheid ook verantwoordelijkheid heeft voor inwoners die niet op de partij stemmen. Eerder vertelde ze aan Omroep Gelderland: “Veel niet-kerkelijke inwoners van Neder-Betuwe voelen zich tweederangs burger. Het lijkt nu vooral van belang wat de SGP besluit.”

Van Wolfswinkel vindt dat er veel misverstanden bestaan over zijn partij. “Ik denk dat wij vaak worden gezien als de Grote Boze Wolf. Ik zeg wel eens gekscherend dat het niet zo is dat de A15 op zondag dichtgaat als wij het voor het zeggen krijgen. Ik ken ook veel atheïstische mensen uit de gemeente die vinden dat wij het prima doen.”