DEIL - Wat gebeurt er als kunstmatige intelligentie het dagelijks leven in een dorp volledig verandert? Dat is de centrale vraag in de nieuwe muzikale theatervoorstelling Odyssee aan den Linge. Het grootschalige community-art project, dat in september wordt opgevoerd, combineert een toekomstverhaal over AI met lokale betrokkenheid van inwoners, kinderen en muzikanten.

De voorstelling draait om Ody, een succesvolle zakenman, die oorspronkelijk uit Deil komt. Na zijn studie vertrekt hij naar Silicon Valley, waar hij zich verdiept in de ontwikkeling van kunstmatige intelligentie. Jaren later keert hij terug naar zijn geboortedorp, waar hij ontdekt dat technologie het leven ingrijpend heeft veranderd.

“Hij kijkt rond en denkt eigenlijk: ‘Oh gut, heb ik dit ooit bedoeld met die AI die we ontwikkeld hebben?’”, vertelt Peter de Rooij, initiator van het project. Hoewel het dorp op sommige vlakken vooruit is gegaan, merkt Ody dat de onderlinge verbondenheid tussen mensen verdwenen lijkt te zijn.

Vier dozen als decor
Het verhaal wordt verteld in een theatervoorstelling van vier aktes en ruim twintig scènes. Op het podium staan vier grote dozen van 2,5 bij 2,5 meter die steeds een andere plek in het dorp verbeelden. “Door die dozen om te draaien of open te klappen kunnen ze ineens een kerk, een dokterspraktijk of een supermarkt voorstellen,” legt De Rooij uit. “Zo ontstaat steeds een nieuwe scène.”

In de voorstelling spelen ook zogenaamde muzes een rol. Zij zoeken interactie met het publiek en stellen vragen over wat er op het toneel gebeurt. “Ze vragen bijvoorbeeld: ‘Wat ziet u eigenlijk? Is dit goed wat hier gebeurt?’ Zo betrekken we het publiek bij het verhaal.”

Jongeren keren terug naar eenvoud
Een opvallend element in het verhaal is de rol van jongeren. In plaats van zich volledig over te geven aan technologie, kijken zij juist terug naar het verleden. “In de voorstelling gaan jongeren terug naar de jaren zeventig,” zegt De Rooij. “Ze lezen boeken, doen spelletjes en gebruiken hun telefoon minder. Daarmee proberen ze de verbinding tussen mensen weer terug te brengen.”

Volgens De Rooij raakt het thema een actuele discussie. “Het mogelijke gevaar van AI wordt al door de maatschappij aangedragen. In de voorstelling proberen we daar samen een antwoord op te vinden.”
 
Idee geboren uit kinderfantasie
Het idee voor de voorstelling ontstond toen de initiatiefnemer besloot na jaren historische producties eens een verhaal over de toekomst te maken. Daarbij werd inspiratie gezocht bij basisschoolleerlingen.
 
Kinderen van basisschool De Lokhorst maakten tekeningen, schreven verhalen en deelden hun ideeën over de toekomst. Uit die input ontstond uiteindelijk het verhaal. Eén van de kindertekeningen werd zelfs gebruikt als poster voor de voorstelling. Daarop staat een robot met een rood hart. Dat symboliseert dat technologie ook menselijk moet blijven en met gevoel moet omgaan.

Grote productie met tientallen deelnemers
De voorstelling is een groot project voor de regio. In totaal doen 48 volwassen spelers mee, aangevuld met jeugdspelers en een groep basisschoolkinderen. Daarnaast staat er een live-orkest van acht muzikanten op het podium en werkt ook de lokale fanfare mee.
 
Kaarten sparen voor wie minder te besteden heeft
Omdat de voorstelling bedoeld is voor de hele gemeenschap, is er ook nagedacht over toegankelijkheid. In de lokale supermarkt kunnen inwoners zegels sparen voor korting op kaartjes.
 
“Als je zegt dat je een voorstelling maakt vóór de gemeenschap, moet je ook iets doen voor mensen met een kleine beurs,” zegt De Rooij. “Met het spaarsysteem kunnen gezinnen over een langere periode hun kaarten bij elkaar sparen.” Daarnaast kunnen inwoners kaarten doneren voor mensen die het niet kunnen betalen. Een lokale werkgroep zorgt ervoor dat die kaarten terechtkomen bij gezinnen die ze nodig hebben.

Première in september
De voorstellingen van Odyssee  aan den Linge staan gepland van 15 tot en met 19 september. Tot die tijd wordt er volop gerepeteerd.
 
De organisatie kijkt uit naar de première. “Het is een verhaal over technologie, maar uiteindelijk vooral over mensen,” zegt de Rooij. “Over hoe we de verbinding met elkaar kunnen behouden, ook in een wereld vol AI.”

Meer informatie is te vinden op de website van Odyssee aan de Linge