CULEMBORG - Een bijzondere hoogstamboomgaard in Culemborg kreeg onlangs landelijke aandacht in het televisieprogramma BinnensteBuiten. Het initiatief van Nicoline van de Beek laat zien hoe behoud van cultureel erfgoed, natuurbeheer en maatschappelijke betrokkenheid op een bijzondere manier samenkomen.
Vier jaar geleden kocht Van de Beek een oude hoogstamboomgaard in de Betuwe, een plek waar jarenlang nauwelijks onderhoud aan was gepleegd. “Ik liep hier iedere dag langs op weg naar de volkstuin”, vertelt zij in de uitzending. “De boomgaard was zeker vijftien jaar niet meer onderhouden. De bomen waren enorm hoog geworden, met zogenoemde ‘pruiken’ in de kruinen. Ik dacht: waarom doet niemand hier iets aan? Dit is cultureel erfgoed.” Hoogstamboomgaarden zijn steeds zeldzamer in Nederland. Ooit bepaalden ze het landschap van de Betuwe, maar door veranderingen in de fruitteelt zijn er nog maar weinig over.
Ik dacht: zo’n boomgaard herstellen kost zeker tien jaar. In die tijd zal het met mijzelf ook stap voor stap beter gaan.
Een persoonlijke motivatieVoor Nicoline was het behoud van de boomgaard ook persoonlijk van betekenis. Haar partner was ruim twee jaar eerder overleden en ze bevond zich in een moeilijke periode. Buiten werken en tuinieren bleken haar te helpen. “Ik dacht: zo’n boomgaard herstellen kost zeker tien jaar. In die tijd zal het met mijzelf ook stap voor stap beter gaan.”
Bij de aankoop bestond de boomgaard vooral uit oude goudrenetten en stoofperen, typisch bewaarfruit. Omdat er ruimte was voor uitbreiding, zijn er nieuwe soorten aangeplant, waaronder moerbei, mispel, peren, notenbomen, kersen en pruimen. Die variatie zorgt ervoor dat niet alles tegelijk bloeit en verkleint de kans op misoogsten.
Van het fruit worden verschillende producten gemaakt, zoals cider, sap met een eigen etiket en sinds dit jaar ook appel-perenstroop.
Onderhoud met hulp van vrijwilligers"Het onderhoud van de boomgaard is intensief en gebeurt grotendeels met hulp van vrijwilligers. In de winter wordt er gesnoeid, het hele jaar door vragen de bomen aandacht. Ook de grond rond de stammen wordt zorgvuldig bijgehouden. Van het fruit worden verschillende producten gemaakt, zoals cider, sap met een eigen etiket en sinds dit jaar ook appel-perenstroop", aldus Nicoline. "Nieuwe vrijwilligers zijn welkom, iedere zaterdag wordt er geklust tussen 11.00 en 15.00 uur. Vrije inloop is mogelijk; iedereen kan een paar uurtjes meehelpen."
Naast het agrarische en landschappelijke aspect heeft de boomgaard ook een sociale betekenis. Sinds 2 januari dit jaar vinden de eerste bijeenkomsten rond rouw plaats in de boomgaard. Iedere eerste vrijdag van de maand organiseert een team van twee rouwbegeleiders en twee boomgaardvrijwilligers de zogenaamde rouwtuin. Het uitgangspunt is actief bezig zijn met elkaar in de boomgaard, terwijl tegelijkertijd kan worden uitgewisseld wat de rouw met je doet. Aanmelding vooraf is noodzakelijk:
www.boomgaardochtendblauw.nl/rouwtuin.De uitzending van BinnensteBuiten zette dit Culemborgse initiatief in de schijnwerpers en laat zien hoe een lokale boomgaard kan uitgroeien tot een plek met waarde voor zowel landschap als gemeenschap. Bekijk hier de uitzending.
