CULEMBORG - Het Elisabeth Weeshuis Museum, gehuisvest in het eerste nieuwgebouwde weeshuis van Nederland uit 1560, opent een bijzondere blik op vier eeuwen weeszorg. Het is een plek waar geschiedenis geen droge feiten zijn, maar verhalen die je bijna kunt aanraken. Door de kamers van het museum wandelen voelt als dwalen door de tijd. Oude houten vloeren kraken, terwijl moderne presentatievormen de geschiedenis tot leven brengen. De slaapzaal herbergt een van de meest bijzondere ervaringen: twee spiegels waarin je jezelf ziet, maar tegelijk ook een oude weesdame en -heer. Hun persoonlijke verhalen uit een tijd waarin weeskinderen afhankelijk waren van de zorg van de stad, roepen een mix van verdriet en hoop op. Een getuigenis van veerkracht.
Wat we willen bereiken is dat, net als in een spannend boek of mooie film..."
Volgens museumdirecteur Dirk Janse zit de kracht van het museum in de totaalervaring. Niet alleen de tentoonstelling zelf, maar ook de poort, het plein, de tuin en de oude keuken dragen bij aan het gevoel van een andere tijd. “Wat we willen bereiken is dat, net als in een spannend boek of mooie film, mensen even loskomen uit hun dagelijkse realiteit en in het museum hun gedachten kunnen laten gaan over het verstrijken van de tijd en de levens van anderen. Dat kan aan de hand van de verhalen die we vertellen over de weeskinderen en de geschiedenis van Culemborg.”
Holografische kijkkasten: herinneringen in miniatuurVanaf heden krijgt deze historische reis een nieuwe dimensie. In de eeuwenoude linnenkasten van het weeshuis zijn twee holografische projecties geplaatst, een samenwerking met Dutch Igloo, bekend van projecten voor onder andere het Rijksmuseum. De kijkkasten bevatten miniaturen van weeshuisinterieurs. Daarachter verschijnen holografische projecties, begeleid door soundscapes. Zo vertelt de weesjongen Frans de Bruin over zijn aankomst in het weeshuis in 1922. Het was geen warm welkom, maar Frans wordt geholpen door een andere weesjongen. Deze verhalen zijn gebaseerd op interviews met verschillende oud-wezen. “We wilden deze ervaringen ook invoelbaar maken. Dat gaat soms beter met muziek en een korte scène dan met een tekstbordje. We hebben de makers de ruimte gegeven om dat zo goed mogelijk neer te zetten,” aldus de museumdirecteur.
Hoe beïnvloedt mijn kindertijd wie ik nu ben? En ben je nog steeds wie je vroeger was?”
De thema’s die in de kijkkasten samenkomen – kameraadschap, eenzaamheid, verlangen, herinnering en troost – spreken volgens Janse meerdere generaties aan. De miniatuurinterieurs en het bijna magische effect van de projecties zijn aantrekkelijk voor kinderen, maar ook volwassenen herkennen zich erin. “Hoe beïnvloedt mijn kindertijd wie ik nu ben? En ben je nog steeds wie je vroeger was?”
De kijkkasten zijn vanaf 19 december te zien. Daarnaast zijn tot en met eind januari 2026 enkele zestiende-eeuwse portretten te bewonderen in de tentoonstelling Machtige Verwanten.
Het Elisabeth Weeshuis Museum is een plek waar kijken naar het verleden niet alleen leren is, maar ook voelen: een spiegel waarin je jezelf herkent, maar ook het verhaal van velen die je voorgingen.
www.weeshuismuseum.nl
