CULEMBORG - De crowdfundingscampagne voor de Engel van Culemborg is nog niet rond. Toch beginnen initiatiefnemers Arjan en Joa Middelkoop van kunstcollectief De Vrijstad Drukker alvast met de voorbereidingen voor het lichtbeeld, dat vanaf 6 december weer moet schijnen over de stad. “We nemen wel een risico, maar op een gegeven moment moet je het gewoon in gang zetten.”

20.000 euro, zoveel hebben broer en zus Arjan en Joa nodig om de aureool weer op het spoorbrugmonument te plaatsen en de lichten weer te laten schijnen. Subsidie zat er dankzij een begrotingsgat dit jaar niet in. Nu staat de teller van de inzamelingsactie op 17.205 euro – 2.800 euro verwijderd van het doel.

Volgend jaar goedkoper
“We hebben er wel vertrouwen in dat het lukt”, zegt Arjan, aan de grote kleurrijke tafel in zijn atelier (“er zit nu geen verf op, je kan je jas neerleggen”). Stickers van de Engel, een beeld dat inmiddels overal in de stad aan de ramen hangt, heeft hij ook paraat. Ook van het spoorbrugmonument zelf, voordat het de Engel was, zonder die gloeiende stralenkrans. Hij is al lang gefascineerd door het monument bij de Lekbrug, vertelt hij – als kind uit Schoonrewoerd liep hij er vaak met bewondering langs, “al stond het er dertig jaar te verroesten”.

De bedoeling is dat het vanaf volgend jaar goedkoper kan, voor de helft van dat bedrag. “Wat het verhaal duur maakt is het materieel om het hoofd er helemaal op te zetten”, vertelt Arjan. “Het moet naar 26 meter hoogte. We hebben een hoogwerker nodig die daarbij kan en een soort kraan. Die zijn zo groot dat ze niet voorlangs kunnen, dus die moeten omrijden, er moeten rijplaten neergelegd worden. En daar heb je dan weer een knikmop voor nodig…”

Het is bij elkaar nogal wat, bedoelt hij maar. Dus neemt hij het hoofd dit jaar onder handen. Het wordt roestwerend gemaakt en verstevigd, vertelt hij. “Als we de kop nu gewoon erop kunnen laten staan, dan hoeven we volgend jaar die kranen, die hoogwerker, die knikmop allemaal niet meer te regelen. Dan is het een stuk goedkoper.”

En daarmee, hoopt hij, op termijn ook weer betaalbaar voor de gemeenteraad. Het overgebleven werk – het plaatsen en verwijderen van de lampen op de grond, de stroomkosten en de mankracht - zijn financieel een stuk behapbaarder.

In de startblokken
Inmiddels “staat iedereen in de startblokken”, zegt Arjan. Woensdagavond worden er lampen op de sokkel geplaatst. Donderdag of vrijdag volgt het hoofd. En zaterdag, de verjaardag van Culemborg als stad, gaan de lampen aan. “Hopelijk, dat is toch elke keer weer spannend.” Hij is er uiteraard ook zelf bij. “Als ze aangaan en ik zie hoe erop gereageerd, dan raak ik wel geëmotioneerd.”

Hij dagdroomt hardop verder: met deze aanpassingen kan de Engel vijf jaar voor lagere kosten vooruit, maar als er nu wat potjes opzij kunnen worden gezet, kan het daarna een permanent kunstwerk worden. Zijn zus Joa glimlacht mee. Nu staat de Engel alleen ‘aan’ op de donkere dagen van december. “Maar in de toekomst zou hij ook aan kunnen gaan op momenten dat we saamhorigheid willen creëren”, zegt ze.

De Engel werd geboren tijdens de coronacrisis en is voor Arjan Middelkoop een passieproject, hij vindt dat kunst een boodschap moet uitdragen. Joa begreep het eerst niet, geeft ze toe. “Ik heb me weleens afgevraagd: waarom maak jij er nu zo druk om? Nu ben ik aangehaakt en dan denk ik: waarom maak ík me hier zo druk om?”

Haar ogen beginnen te tranen. “Maar een maand geleden is onze vader overleden, en hij wilde mensen altijd samenbrengen”, zegt ze. “Als mensen het goed hadden en blij waren en samen waren, dan was het goed, en ik denk, ik denk dat we dat gevoel heel erg met de paplepel hebben ingegoten gekregen.”

Eren van overledenen
“Ik denk dat het ook leuk zou zijn als dat vanuit de gemeente wordt opgepakt”, zegt Arjan. “Om de Engel op te dragen aan mensen die in dat jaar zijn overleden of iets belangrijks hebben gedaan.”

Ze krijgen wel eens verzoeken, vertelt hij. Of opmerkingen: dat iemands moeder op 6 december is overleden, en de Engel hun daarom dierbaar is. De papieren Engeltjes hangen inmiddels overal in de stad, maar ook het kunstwerk zelf wordt goed bezocht. “Er zijn mensen die er een soort stiltemoment bij nemen”, zegt Arjan.

“Kijk,” zegt Joa, knikkend. “Mensen die het hard nodig hebben, liefde en warmte en verbinding.”  

Een goede reden om zich druk te blijven maken over de Engel, vinden ze allebei.