OPHEUSDEN - Dikke vette rivierklei is goud waard. De Nederlandse baksteenindustrie staat te springen om hoogwaardige klei die nodig is om aan de bouwopgave van honderdduizend woningen te voldoen. Een van de plekken waar deze klei wordt gewonnen, is de Maneswaard: een uiterwaarde langs de Nederrijn bij Opheusden.

Maar er is hier sprake van een win-winsituatie waar ook Moeder Natuur profiteert, schrijft Omroep Gelderland. Want met het geld van de bakstenen wordt het gebied getransformeerd tot moeraslandschap, waar de biodiversiteit weer kan floreren én natuurliefhebbers via nieuwe wandelpaden lekker kunnen struinen.

Maneswaard
De Maneswaard is een natuur- en recreatiegebied dat al sinds 1880 flink op de schop is gegaan. De voormalige steenfabriek in De Blauwe Kamer - aan de overkant van de Nederrijn - groef hier verschillende kleiputten om bakstenen van te bakken. De grote plas die achterbleef, is later ook gebruikt voor zandwinning en draagt nu de toepasselijke naam 'Baggergat.'

Ondanks hele steile oevers en een bodem op twintig meter diepte is er wel degelijk sprake van biodiversiteit, "Maar het kan vele malen beter", vertelt Koen Akkerman van projectontwikkelaar K3. "We gaan hier de natuur een handje helpen door de oevers minder steil te maken. Op die manier kan het zonlicht makkelijker op de bodem komen, waardoor waterplanten zoals riet zich makkelijker kunnen wortelen."

Grote Karekiet en Blauwborst
Op de scheiding tussen droge en natte natuur leven heel veel vogels. In de ondiepe zones dartelen straks bijvoorbeeld steltlopers, maar de natuurontwikkelaars hopen ook bijzondere soorten aan te trekken zoals de grote karekiet, de roerdomp of de blauwborst.

Maar voor het zover is heb je nogal wat grond nodig om een diepe plas zoals het Baggergat op te vullen. "Dat doen we met grond die we elders winnen bij het verdiepen van rivieren", vertelt Akkerman. "Het gedeelte in het midden zal straks zo'n tien tot twaalf meter diep zijn. En de oevers worden echt heel flauw door twintig meter het water in te gaan en dan een meter te zakken."

Natuurgebied van formaat
K3 is de komende jaren nog wel bezig met de Maneswaard. "De kleiwinning op een voormalig stuk agrarisch gebied is dit jaar begonnen en is met 55.000 kuub grotendeels klaar. Volgend jaar komen we terug en maken we het af", aldus Akkerman. "Maar samen met grondeigenaar Staatsbosbeheer kunnen we nog wel zo'n tien jaar bezig zijn met het herinrichten van de plas."

Toch kijkt K3 kijkt verder dan alleen de natuurontwikkeling in de Maneswaard. "We werken nu ook aan een plan om in de naastgelegen Wolfswaard eenzelfde project op te zetten. En in de Schoutenwaard bij Randwijk zijn we ook bezig met een kleiwinning waardoor er ook meer moeraslandschap bijkomt. Alles bij elkaar praat je over een oppervlakte van zo'n 300 hectare aan aaneengesloten natuurgebied."

Twan Staatsbosbeheer van Staatsbosbeheer is ontzettend blij met de natuurontwikkeling in de Betuwe. "Steek de Nederrijn over en je staat in natuurgebied De Blauwe Kamer. En ga je stroomopwaarts dan ben je binnen no-time in de Wageningse Bovenpolder en de Jufferswaard. Dus uiteindelijk krijg je hier langs de rivier een lint aan verschillende natuurgebieden die samen een superlang natuurgebied vormen. Met name voor kleinere soorten is dat fijn."