REGIO - Culemborg is de meest toiletvriendelijke gemeente van Rivierenland en Vijfheerenlanden. Dat blijkt uit een rapport van de Maag Lever Darm Stichting (MDL Fonds). Toch haalt de gemeente geen voldoende en ontvangt ze slechts een 4,9 van de 10, als rapportcijfer. “We blijven verbeteren”, laat een woordvoerder van de gemeente Culemborg weten.
 
Is er wel een wc in de buurt als ik de deur uitga? De meeste mensen denken daar niet over na, maar voor honderdduizenden mensen met continentieproblemen is het een dagelijks probleem. Gemeenten moeten zich daar meer van bewust worden en zich hard maken voor genoeg openbare toiletten. Dat vindt het MDL Fonds ook, daarom komen zij elk jaar met een rapportcijfer voor elke gemeente over hun toiletvriendelijkheid.

Berekening van het cijfer
De toiletvriendelijkheid van een gemeente wordt beoordeeld op drie punten. Kwaliteit (40%) gaat over toegankelijkheid en voorzieningen zoals babyverschoontafels en de Eurosleutel. Beschikbaarheid (40%) kijkt naar het aantal toiletten in winkelgebieden, openbare voorzieningen en parken. Tot slot meet beleid (20%) in hoeverre een gemeente inzet op het openstellen en onderhouden van openbare toiletten.
 
Culemborg
De gemeente Culemborg ontvangt slechts een 4,9 als rapportcijfer, maar staat hiermee op plek 24. Een zeer hoge plek tussen de 340 onderzochte gemeenten. Toch stonden ze in 2024 op plek 11 en zijn ze dus gedaald in de ranglijst. “Momenteel zijn er circa 34 toiletten beschikbaar, waarvan 2 rolstoeltoegankelijk. Deze zijn allemaal vindbaar via de HogeNood-app. We blijven kijken naar mogelijkheden om het aanbod en de toegankelijkheid te verbeteren, maar kostenafwegingen spelen daarbij een rol”, vertelt een woordvoerder van de gemeente Culemborg.
 
De gemeente heeft daarnaast geen beleidsplan, maar wel een ‘werkgroep inclusiviteit’ die zich bezighoudt met openbare toiletten. “Plannen worden getoetst door de aangestelde werkgroep. Onze Culemborgse ondernemers zijn begaan met mensen die moeten leven met beperking”, aldus de woordvoerder. De gemeente blijft dan ook kritisch op haar toiletbeleid. “We scoren heel goed, maar er is ruimte voor verbetering in toegankelijkheid en spreiding. We blijven zoeken naar mogelijkheden om dit te verbeteren.”
 
Buren
Van de best naar de slechtst scorende gemeente. De gemeente Buren ontvangt een 0,8 van de stichting en staat op plek 334 van 340 gemeenten. De gemeente laat dan ook weten geen beleid te hebben rondom het verlenen van openbare toiletten in de stad of dorpen. De gemeente kon niet aangeven of er openbare toiletten aangemeld staan bij de HogeNood-app.
 
Neder-Betuwe
Ook Neder-Betuwe ontvangt een 0,8 en staat dus op plek 333 in de ranglijst. De gemeente heeft zes openbare toiletten aangemeld in de HogeNood-app, waarvan er twee rolstoelvriendelijk zijn. Na gestelde vragen gaf de gemeente aan dat er geen beleid is voor openbare toiletten. Ook zijn er geen plannen om de komende jaren nieuwe openbare toiletten te plaatsen. “Daar is geen geld voor gereserveerd”, meldt de woordvoerder.
 
Anders dan de gemeente Culemborg, werkt Neder-Betuwe niet nauw samen met ondernemers in de stad. Toch geeft de gemeente zichzelf een voldoende over hun toiletvriendelijkheid. “Wij geven onszelf een zes. Openbare toiletten hebben geen prioriteit binnen onze gemeente. We krijgen geen signalen van inwoners of bezoekers aan onze gemeente over een tekort aan openbare toiletten en hebben er geen onderzoek naar gedaan. Daarom is het lastig om iets te zeggen over verbeteringen”, aldus de woordvoerder.
 
West Betuwe
In West Betuwe zijn er maar liefst veertig openbare toiletten. Deze zijn niet in het beheer van de gemeente en worden aangeboden door ondernemers van de gemeente. Meer dan de helft van deze toiletten zijn rolstoeltoegankelijk. Met dit aantal toiletten krijgt de gemeente een 4,7 als rapportcijfer en staan ze op plek 35 van alle gemeenten. “Het is een mooie positie, maar er kunnen altijd meer toiletten openbaar toegankelijk gemaakt worden”, laat een woordvoerder weten.
 
De gemeente heeft een lokale inclusieagenda en maakt afspraken met het Platform Toegankelijk West Betuwe over toegankelijkheid van toiletten. “Nieuwe toiletten plaatsen is duur en ze vragen veel onderhoud. Daarom kiest de gemeente ervoor om in overleg met het Platform Toegankelijk West Betuwe, bedrijven, organisaties en sportverenigingen te benaderen met het verzoek om hun bestaande toiletten vrij toegankelijk te maken”, laat een woordvoerder van de gemeente weten. Samen met het platform probeert de gemeente de toiletten zo gelijk mogelijk over de dorpen en wijken te verdelen.
 
Ook zit de gemeente aangesloten bij de HogeNood-app. “De gemeente heeft een contract met de organisatie achter de HogeNood-app. Via de app is te zien welke toiletten toegankelijk zijn”, aldus de woordvoerder.
 
Vijfheerenlanden
Vijfheerenlanden scoort een 4,1 als rapportcijfer en komt daarmee op plek 91. In de gemeente zijn 37 openbare toiletten te vinden in de HogeNood-app, daarvan zijn er 17 rolstoeltoegankelijk. Ook deze gemeente richt zich op bedrijven en ondernemers die hun toilet beschikbaar stellen. Het bouwen en onderhouden van toiletten is namelijk duur.
 
Vanwege de grote oppervlakte van Vijfheerenlanden is het lastig een goede verdeling te maken. “De gemeente is erg uitgestrekt, we proberen tot een goede spreiding te komen door ook met maatschappelijke organisaties en buurthuizen samen te werken”, legt een woordvoerder uit. Daarnaast is in het plan ‘Onbeperkt Meedoen in Vijfheerenlanden’ ook een hoofdstuk te vinden over openbare toiletten.
 
De gemeente heeft afgelopen jaar dan ook niet stilgezeten. “We hebben bedrijven de afgelopen periode actief benaderd, wat heeft geleid tot een toename van 37% van het aantal toiletten dit jaar. We richten ons hierbij niet alleen op toeristische locaties, winkeliers en horeca, maar benaderen ook maatschappelijke organisaties, campings en buurthuizen”, aldus de woordvoerder.
 
Tiel
De gemeente Tiel scoort met een 1,2 ook erg laag. Hiermee staat de gemeente op plek 319. De gemeente heeft drie toiletten in eigen beheer. “Er is besloten om geen verdere openbare (dus gemeentelijke) toiletten toe te voegen. Reden is dat het heel lastig is om deze schoon te houden. In plaats daarvan zetten we als Tiel in op een goed dekkend netwerk van toegankelijke toiletten bij ondernemers/organisaties in de stad”, aldus de woordvoerder van Tiel.
 
De openbare toiletten worden ook aangemeld in de HogeNood-app. Verder is het niet duidelijk hoe veel openbare toiletten de gemeente heeft en hoeveel daarvan rolstoelvriendelijk zijn. “De beschikbaarheid van voldoende openbaar toegankelijke toiletten is niet primair een zaak van de gemeente”, sluit de woordvoerder af.
 
Gemeenten houden zich ermee bezig
Na de rondvraag blijkt dat de meeste gemeenten zich wel bezighouden met het aanbod van openbare toiletten. Toch kiest geen enkele gemeente ervoor om zelf toiletten te plaatsen en te onderhouden vanwege de hoge kosten.

Bijna alle gemeenten zetten in op de liefdadigheid van ondernemers en bedrijven. Daarnaast staan bij alle gemeente, behalve Buren, de openbare toiletten op de HogeNood-app. Hierin is te vinden waar en of de openbare toiletten op dat moment beschikbaar zijn.