HERWIJNEN - Deze week werden drones gezien op meerdere plekken in Nederland. Zaterdagavond signaleerde Defensie nog drones boven luchtbasis Volkel en Vliegbasis Eindhoven. Intussen kreeg Defensie deze week groen licht voor de bouw van een speciale radartoren in Herwijnen. Zo'n toren heeft een belangrijke rol in het detecteren van onbekende drones, zegt voormalig commandant Landstrijdkrachten Mart de Kruif.
De Kruif zegt dat de bouw van de toren 'cruciaal' is voor de bescherming van het Nederlandse luchtruim. Of de toren in Herwijnen de drone-aanval in Volkel had kunnen voorkomen, is niet duidelijk. "Als drones heel laag vliegen, kan de radartoren ze niet altijd zien. Dat is bijvoorbeeld bij het opstijgen en landen zo", legt De Kruif uit. "Het is onduidelijk waar de drones bij Volkel vandaan kwamen en hoe laag ze vlogen. Het is dus niet te zeggen of de radartoren bij Herwijnen de drones had kunnen zien aankomen."
Bescherming Nederlands luchtruim Toch is het volgens hem 'heel belangrijk' dat de radartoren in Herwijnen op dit moment gebouwd wordt. "We hebben er maar twee in Nederland. In Nieuw-Milligen staat een radartoren en nu dus de toren die in Herwijnen gebouwd wordt."
De radar in Nieuw-Milligen is tijdelijk en vervult de taken tot het nieuwe SMART-L-radarstation in Herwijnen operationeel is. Eerder stond daar het Medium Power Radar station, dat eind maart 2024 na 52 jaar voorgoed werd uitgezet.
De radartoren die in Herwijnen wordt gebouwd, kan het hele Nederlandse luchtruim en zelfs nog een stuk daarbuiten zien. "Hij kan dus heel veel zien aankomen, maar heeft wel dode hoeken", aldus De Kruif. Naast de radartoren in Herwijnen staat de tweede radartoren van Nederland in Wier (Friesland). Dit radarstation is al sinds 1 maart 2024 vervangen door een nieuwe SMART-L radar.
Kritiek op radartoren De bouw van de radartoren in Herwijnen ging pas dit jaar van start. Omwonenden waren niet blij met de komst van de radartoren. "Het radarterrein is zo klein dat je er op 35 meter afstand van kunt staan en de straling wordt steeds sterker als je dichterbij komt. De koeien lopen eromheen en er woont een eierboer in de buurt. Het is echt schandalig dat dit ons wordt aangedaan", vertelde Carolien Boogert van de stichting Niet Nog een Radar in Herwijnen.
De radartorens zijn overigens niet de enige bescherming van het luchtruim. "Alle vliegtuigen van Defensie hebben hun eigen radar en de marineschepen ook", licht De Kruif toe. Ook de luchtverkeersleidingen in Amsterdam en Maastricht houden het luchtruim in de gaten, maar zij houden zich vooral bezig met het landen en opstijgen van vliegtuigen.
Defensie bewaakt en beveiligt het Nederlandse deel van het NAVO-luchtruim vanuit het Air Operations Control Station in Nieuw-Milligen. Samen met Vliegbasis Volkel en Vliegbasis Leeuwarden is het control station onderdeel van het Air Combat Command van defensie.
Prijsvraag Begin november riep Defensie de industrie op met oplossingen te komen die bescherming bieden tegen drones door middel van een prijsvraag. Bedrijven met een goed idee of product konden zich inschrijven voor de Counter Strikedrone Challenge. "De nieuwe challenge moet helpen bestaande oplossingen in de markt sneller te vinden en in te zetten. Bedrijven met een goed plan kunnen rekenen op een langdurige samenwerking met Defensie", aldus Defensie.
Hoe werkt een radarstation? Een radar stuur een signaal de lucht in. Als er iets in de lucht zit, dan reflecteert het radarsignaal daar tegenaan. Het signaal kaatst dan terug naar de radar. Een radarmedewerker hoort vervolgens een piepje en ziet een stipje op zijn radarscherm.
Een radar is een stralingsbron die werkt met radiogolven. De radar geeft niet-ioniserende elektromagnetische straling af. Dit is dezelfde soort straling als van elektriciteitsmasten, magnetrons en telefoons af komt. De straling van een radar kan geen cellen kapot maken, zoals straling die in kerncentrales voorkomt of in ziekenhuizen wordt gebruikt dat wel kan.
