RIVIERENLAND - Voor sommige genodigden van ver buiten de regio is het even zoeken, zo op de donderdagavond: van de snelweg, de kleine kriegelweggetjes van het landgoed Heerlijkheid Mariënwaerdt in Beesd op. In de modder het bos in, om daar, in een grote schuur te midden van de Rivierenlandse wildernis, de Regio Deal FruitDelta Rivierenland te vieren.
Een Regio Deal? Dat is in ieder geval een behoorlijke klap geld van de overheid. Het gaat om de helft van een pot van in totaal 45 miljoen euro. Maar “een kader om een visie te maken”, zoals keynote speaker Cees-Jan Pen - lector Duurzame Stedelijke Transformatie aan de Fontys Hogeschool – op een gegeven moment zegt, dat klínkt vaag.
Regionaal ecosysteem Toch zal de Regio Deal de komende jaren een flinke impact maken op het leven in Rivierenland. Het centrale idee – het ‘opbouwen van een regionaal ecosysteem’, zoals Pen het noemt – is een samenwerkingsverband waarbij allerlei partijen in de regio de handen ineenslaan om de grote economische en logistieke uitdagingen van het gebied het hoofd te bieden. Om de regio ‘toekomstbestendig’ te maken. Maar wat betekent dat?
Er is beperkt ruimte in Nederland, waarschuwt Pen – iets waar gemeenten nu pas echt met de neus op worden gedrukt. Waar moet wat komen? En wat moeten we niet doen? De vragen dringen zich vanzelf op. Moet er op dat ene plukje groen een woonwijk of een windpark? Hoe combineer je economische ontwikkeling met netcongestie – de overbelasting van het stroomnet – wat in het westen van Rivierenland nu al een probleem is, en later elders?
Dus staan er op de donderdagavond overal bordjes. Over bedrijfsterreinen en circulaire fabrieken, over het aantrekken van HBO-studenten en digitalisatie, over wandel- en fietsroutes. Maar ook bijvoorbeeld over wat de Regio Deal gaat betekenen voor het watergebruik in Rivierenland.
Waterproblemen “Water is ons tweede stikstofprobleem”, zegt Erik Stuurbrink van Greenport Gelderland, bij het bordje ‘Toekomstbestendige agrarische sector’. Hoe komen bedrijven straks aan schoon water, als er een watertekort dreigt? “We moeten daarvoor collectiviteit vinden. De tijd dringt echt.” Als vertegenwoordiger van een deel van de agrarische sector in Rivierenland kijkt hij sowieso met veel interesse naar de Regio Deal.
“Met het geld dat nu vrij komt kunnen we meer doen aan de vitaliteit van de bodem en de weerbaarheid van rassen, bijvoorbeeld”, zegt Stuurbrink. “Maar we kunnen ook de innovatie en robotisering versnellen.”
Duurzamer bouwen Ook in de woningbouw zal de Regio Deal bepaalde ontwikkelingen gaan versnellen. “Op dit moment zijn duurzamere bouwtechnieken als houtbouw, circulair bouwen en conceptueel bouwen nog duurder dan traditionele bouw”, zegt René Wiersema, directeur-bestuurder van woningcorporatie Thius uit Tiel.
“Met de subsidie kunnen we dit verschil betalen en ‘betere woningen’ voor onze huurders maken, met bijvoorbeeld minder verbruik van elektra en warmte. Dit betekent voor huurders toekomstbestendige woningen met lagere energielasten.” Oftewel: lagere energierekeningen en minder impact op het klimaat.
Het zou op termijn ook goed nieuws kunnen zijn voor duurzamer bouwen in het algemeen: er wordt bijvoorbeeld gedacht aan de aankoop van meer ‘prefab’ duurzame huizen, die van tevoren worden gefabriceerd en op locatie alleen nog gemonteerd hoeven worden. Hoe meer afnemers er zijn van dit soort huizen, die vrij energievriendelijk en efficiënt te bouwen zijn, hoe goedkoper ze zouden kunnen worden.
‘Sterke doe-mentaliteit’ De Regio Deal Rivierenland is de zesde en voorlopig laatste Regio Deal waar het Rijk in investeert. Jacqueline Kuppens en Gönül Hettema-Fidan van Binnenlandse Zaken roemen de arbeidsethos van Rivierenland. “De sterke doe-mentaliteit uit deze regio was in de plannen goed terug te zien”, zegt Kuppens. “Ze zijn erg haalbaar, concreet en realistisch.”
En dat is nodig, beaamt Hettema-Fidan. “De opgaven waar de regio voor staat zijn te complex om alleen aan te pakken. Er is samenwerking nodig.”
Waard om in te wonen Dat is ook de voornaamste conclusie die de Culemborgse wethouder Daphne Bijvoet aan het einde van de avond trekt, nadat de drie betrokken partijen – Binnenlandse Zaken, lokale gemeenten en het bedrijfsleven – symbolisch en ietwat lacherig een spade in de grond hebben gestoken.
“Als je het sec bekijkt, dan is de Regio Deal vooral een mooi middel om samenwerking tussen gemeenten voor elkaar te krijgen”, zegt Bijvoet. Voor allerlei grote vraagstukken, ja. Maar ook gewoon voor het verbeteren van de leefomgeving. “Zodat inwoners te zien krijgen dat deze regio het waard is om in te wonen.”
